Viêm phế quản là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và kế hoạch chăm sóc

Viêm phế quản là bệnh hô hấp phổ biến. Bệnh gồm 2 loại là viêm phế quản cấp và viêm phế quản mãn tính. Nếu không được phát hiện sớm, có biện pháp điều trị và kế hoạch chăm sóc hiệu quả thì bệnh diễn tiến thành mãn tính. Khi đó, bệnh dễ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của người bệnh. Vậy viêm phế quản là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm phế quản như thế nào?

Viêm phế quản là gì?

Viêm phế quản là bệnh hô hấp xảy ra khi lớp niêm mạc ống phế quản bị viêm nhiễm. Bệnh được chia thành hai loại, bao gồm:

  • Viêm phế quản cấp tính: Thời gian ngắn, có thể diễn tiến, kéo dài vài tuần.
  • Viêm phế quản mãn tính: Thời gian dài, có thể kéo dài hàng tháng hoặc hết năm này đến năm khác.

Viêm phế quản

Triệu chứng viêm phế quản

Các triệu chứng viêm phế quản thường gặp gồm:

  • Cơ thể mệt mỏi
  • Ho liên tục, ho có đờm. Đờm có thể màu trắng, vàng xám, xanh lục, thậm chí có thể có máu.
  • Sốt
  • Tức ngực, khó thở, thở khò khè
  • Cơ thể ớn lạnh

Nguyên nhân viêm phế quản

90% nguyên nhân gây viêm phế quản cấp tính là do viêm họng, cảm cúm, viêm xoang, hệ miễn dịch suy yếu. Bệnh thường xuất hiện ở ở cả trẻ nhỏ và người lớn.

Nguyên nhân gây viêm phế quản mãn tính có thể là do:

  • Nghiện thuốc lá, tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá
  • Môi trường ô nhiễm, bụi bẩn, nhiều khói bụi
  • Tiếp xúc với các loại hóa chất độc hại, bột, dệt may

Ai là người dễ mắc bệnh viêm phế quản?

Những đối tượng dưới đây có nguy cơ bị viêm phế quản cao hơn so với người khác:

  • Nghiện hút thuốc lá
  • Có sức đề kháng yếu, mắc bệnh mãn tính gây suy giảm miễn dịch
  • Người thường xuyên tiếp xúc bụi bẩn, không khí ô nhiễm, hóa chất độc hại, bông dệt, hít phải hơi độc…
  • Người cao tuổi có nguy cơ mắc bệnh hơn. Trẻ em cũng là đối tượng dễ mắc phải viêm phế quản.

Chẩn đoán viêm phế quản

  • Dựa vào những triệu chứng lâm sàng: Ho, ho có đờm kéo dài, dai dẳng, tức ngực, thở khò khè, sốt… Nghe âm thanh thở sẽ phát hiện những âm thanh khác bất thường ở phổi.
  • Chụp X-quang ngực.
  • Thực hiện xét nghiệm đờm
  • Kiểm tra đánh giá chức năng phổi.

Viêm phế quản

Viêm phế quản có lây không?

Người khỏe mạnh nếu tiếp xúc với bệnh nhân viêm phế quản có nguy cơ bị lây nhiễm vi khuẩn, virus qua đường không khí khi người bệnh hắt hơi, ho, hoặc có thể qua dịch hô hấp như đờm, nước bọt. Từ đó, ổ bệnh dễ bị hình thành và gây viêm nhiễm.

Chữa viêm phế quản

Cấp tính

  • Bác sĩ kê đơn thuốc kháng sinh nếu nguyên nhân gây bệnh là do bội nhiễm vi khuẩn hoặc dùng để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn.
  • Dùng thuốc giảm ho nếu như ho kéo dài dai dẳng gây tổn thương cổ họng.
  • Kết hợp một số loại thuốc khác để giảm dị ứng, giảm viêm.

Mạn tính

Phục hồi chức năng bằng xây dựng những bài tập thể dục thể thao phù hợp để giúp dễ thở hơn.

Trị viêm phế quản ở trẻ nhỏ

  • Dùng thuốc kháng sinh chỉ khi chắc chắn nguyên nhân gây bệnh là do bội nhiễm vi khuẩn.
  • Cần giữ ấm cho trẻ để tránh trẻ bị nhiễm lạnh khi thời tiết thay đổi đột ngột từ nóng sang lạnh.
  • Giữ không khí trong nhà không bụi bẩn, luôn sạch sẽ, thoáng đãng, không có khói thuốc lá.
  • Hút đờm cho bé khi ho nhiều đờm, uống nhiều nước. Có thể sử dụng thêm thuốc loãng đờm cho trẻ theo đúng chỉ định của bác sĩ.
  • Chữa trị dứt điểm viêm amidan, viêm tai mũi họng để phòng ngừa biến chứng gây viêm phế quản.

Thuốc trị viêm phế quản

Người bị viêm phế quản thường được bác sĩ kê đơn thuốc gồm:

Thuốc long đờm

Sử dụng thuốc long đờm tạo điều kiện để phản xạ ho và tống chất đờm nhầy ra ngoài để đường thở thông thoáng.

Chất tiết đặc, ít và khó đẩy ra ngoài thì sử dụng thuốc làm loãng chất tiết như terpin hydrat, natri benzoat. Nếu lúc này làm loãng đờm sẽ khiến thể tích tăng khiến đường thở khó khăn hơn. Khi đó nên dùng những chất khử chứa lưu huỳnh như carbocystein, acetylcystein.

Có thể dùng kết hợp thuốc giảm ho với liều lượng phù hợp. Không nên dùng liều quá cao nếu không sẽ mất đi phản xạ ho khiến loại bỏ đờm ra ngoài bị cản trở.

Thuốc kháng viêm

Loại thuốc được sử dụng là corticoid hít, xông, uống. Nặng thì dùng dạng tiêm có tác dụng kháng viêm.

Thuốc giãn phế quản

  • Làm giảm khả năng giảm sự tắc nghẽn đường dẫn khí theophylin.
  • Các loại thuốc chủ vận beta 2: Tác dụng ngắn: Terbutaline, salbutamol, fenoterol. Thuốc tác dụng dài: Salmeterol, formoterol.

Thuốc kháng virus, vi khuẩn

Loại thuốc kháng virus thường được sử dụng là loại kháng virus cúm A.

Thuốc kháng vi khuẩn: Phụ thuộc vào tình trạng bệnh, vi khuẩn gây ra mà dùng thuốc kháng sinh thường hay mạnh, hoặc dùng kết hợp 2 loại kháng sinh trở lên. Thường là thuốc kháng sinh: Augmentin, ceftriaxone, benzylpenicillin…

Viêm phế quản

Lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm phế quản

Để điều trị viêm phế quản nhanh khỏi hơn, cần có kế hoạch chăm sóc người bệnh khoa học. Dưới đây là kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm phế quản:

Nhận định tình trạng của người bệnh

Hỏi thăm về tình trạng, tiền sử bệnh

  • Thời gian phát hiện ra bệnh.
  • Có tiền sử mắc bệnh mãn tính không, hay bệnh có xảy ra theo mùa không?
  • Có bị những bệnh lý về tai mũi họng không?
  • Nguyên nhân phỏng đoán cảm lạnh, dầm mưa hay tiếp xúc với người bệnh…

Quan sát các triệu chứng lâm sàng của bệnh

Giai đoạn bệnh nhẹ thường có những triệu chứng:

  • Người mệt mỏi, sốt nhẹ
  • Ho khan, ho thành từng cơn
  • Đau đầu sổ mũi
  • Khi ho cảm thấy đau xương ức, rát bỏng

Khi bệnh ở giai đoạn nặng

  • Khó thở
  • Ho có đờm xanh
  • Nếu ho khan kéo dài 3 tuần trở lên, có tiền sử nghiện thuốc lá thì có thể do ung thư phế quản

Thực hiện các xét nghiệm lâm sàng

  • Chụp x-quang phổi
  • Xét nghiệm đờm
  • Xét nghiệm máu

Mục tiêu khi chăm sóc

Chữa trị tận gốc căn nguyên bệnh ở những ổ nhiễm khuẩn như tai, mũi, họng. Điều trị triệu chứng bệnh bằng việc dùng những loại thuốc long đờm, thuốc chống phù nề, corticoid, giảm tiết dịch.

  • Người bệnh viêm phế quản cấp: Chăm sóc làm giảm triệu chứng giúp nâng cao sức đề kháng, tránh kéo dài bệnh thành mãn tính hoặc tái phát.
  • Đối với viêm phế quản mãn tính: Chăm sóc chữa trị tránh biến chứng nặng như giãn phế nang, suy tim, bội nhiễm phổi, suy hô hấp cấp.

Viêm phế quản

Những bước chăm sóc người bệnh viêm phế quản

Làm sạch dịch ứ đọng ở phế quản

Để người bệnh nằm ở tư thế ngửa, ngẩng đầu cao để đường thở được thông thoáng.

Cho người bệnh uống nhiều nước ấm làm loãng đờm. Súc miệng bằng nước ấm, vệ sinh răng miệng, mũi họng sạch sẽ sau khi khạc đờm.

Thực hiện hút đờm cho người bệnh nếu tình trạng bệnh nặng.

Những lưu ý khi cho người bệnh uống thuốc

  • Khuyến khích người bệnh uống nhiều nước ấm, nước trái cây có vitamin C.
  • Cho người bệnh uống thuốc long đờm như ambroxol, acetylcystein… theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Chăm sóc về dinh dưỡng cho bệnh nhân

  • Hướng dẫn người bệnh vệ sinh răng miệng sạch sẽ, hiệu quả.
  • Chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày. Cần ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu và tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ.
  • Ăn thêm nhiều rau xanh, trái cây, uống sữa…

Phòng ngừa biến chứng

  • Để tránh xảy ra biến chứng nguy hiểm thì cần phải hết sức chú ý hướng dẫn, giám sát người bệnh vệ sinh tai mũi họng trong khi bị bệnh để loại bỏ triệt để virus gây bệnh.
  • Kiểm tra định kỳ bệnh phổi mãn tính, những ổ xoang, viêm nhiễm, tai mũi họng.
  • Khuyến khích người bệnh thực hiện chế độ ăn uống, nghỉ ngơi khoa học, luyện tập thể dục thể thao.
  • Tiêm vắc xin phòng ngừa ho gà, sởi và cảm cúm.

Đánh giá quá trình chăm sóc

Sau khi chăm sóc người bệnh theo kế hoạch cần phải đánh giá quá trình xác định hiệu quả và điều chỉnh nếu cần. Các tiêu chí cần đánh giá gồm:

  • Ho, khạc đờm có cải thiện không?
  • Tình trạng bệnh và mức độ bệnh như thế nào?
  • Tình trạng người bệnh như tinh thần, hiểu biết bệnh và những biến chứng.
  • Đánh giá kết quả đáp ứng điều trị đối với người bệnh.

Phòng ngừa bệnh viêm phế quản

Để phòng ngừa viêm phế quản, thì cần phải:

Người lớn

  • Từ bỏ thuốc lá
  • Luôn đeo khẩu trang khi đi ra ngoài
  • Tránh tiếp xúc với khí độc, khói bụi, không khí ô nhiễm
  • Luôn giữ không khí trong nhà sạch sẽ.

Trẻ nhỏ

  • Cần phải giữ ấm cơ thể, không để trẻ bị nhiễm lạnh.
  • Chữa trị kịp thời, dứt điểm bệnh viêm họng, viêm mũi, viêm xoang… ở trẻ nhỏ phòng ngừa biến chứng.

Qua trên, có thể thấy viêm phế quản không nguy hiểm tính mạng. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện sớm, điều trị và chăm sóc đúng cách, khoa học thì có thể tiến triển mãn tính ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của người bệnh. Vì thế khi có bất cứ dấu hiệu triệu chứng nào của bệnh thì cần đến bệnh viện thăm khám sớm và điều trị kịp thời.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *